4K bij 120Hz werkt niet? Dit is vaak de oorzaak

Je hebt een nieuwe tv met 4K bij 120Hz, en een PS5, Xbox Series X of gaming-pc die dat ook ondersteunt, maar in de praktijk krijg je toch geen 120Hz beeld te zien. De tv valt terug naar 60Hz of toont een lagere resolutie, vaak zonder duidelijke foutmelding. In veel gevallen ligt de oorzaak niet bij de tv of de console, maar bij de HDMI-kabel die ertussen zit. 4K-beeld op 120Hz vraagt aanzienlijk meer databandbreedte dan 4K op 60Hz of full-hd, en niet elke kabel met een HDMI-stekker kan die hoeveelheid data ook daadwerkelijk doorgeven. In dit artikel leggen we uit waarom dat zo is en waar je op moet letten.

Waarom vraagt 4K bij 120Hz zoveel meer bandbreedte?

Een tv-beeld bestaat uit een vaste hoeveelheid data per seconde: hoe hoger de resolutie en hoe vaker het beeld ververst, hoe meer data er per seconde door de kabel moet. 4K-beeld op 60 keer per seconde vraagt al behoorlijk wat bandbreedte, maar bij 120 keer per seconde verdubbelt die vraag ruwweg. Full-hd op 60Hz past nog gemakkelijk binnen oudere HDMI-standaarden, maar 4K op 120Hz zit al snel tegen de grens van wat een kabel kan doorgeven.

HDMI 2.0 tegenover HDMI 2.1

HDMI 2.0, de standaard die tot een paar jaar geleden gangbaar was, biedt een maximale bandbreedte van 18 Gbps. Dat is voldoende voor 4K op 60Hz, maar niet voor 4K op 120Hz. HDMI 2.1 is de opvolger en biedt een bandbreedte tot 48 Gbps, ruim genoeg om 4K bij 120Hz door te geven. Wil je dus 4K bij 120Hz zien op je tv, dan heb je in de hele verbinding HDMI 2.1 nodig, niet alleen op de tv of de console.

Waarom een oude kabel toch gewoon blijft werken

Verwarrend genoeg blijft een oudere HDMI-kabel meestal gewoon werken, alleen niet op de snelheid die je nodig hebt. De stekker past fysiek in dezelfde poort, en beeld en geluid komen gewoon door. Wat ontbreekt, is de bekabeling en afscherming binnenin die nodig is om de hogere bandbreedte betrouwbaar door te geven. Het gevolg is dat de tv automatisch terugschakelt naar 60Hz of een lagere resolutie, meestal zonder duidelijke melding dat de kabel de beperkende factor is. Je merkt het vooral doordat de framerate-instelling in de menu's van de console of pc niet beschikbaar is, of doordat het beeld minder soepel oogt dan verwacht.

Drie schakels moeten alle drie HDMI 2.1 ondersteunen

4K bij 120Hz werkt pas als de hele verbinding dat aankan. Dat betekent dat de tv, de bron en de kabel alle drie geschikt moeten zijn.

• •De tv: niet elke HDMI-poort op een tv ondersteunt automatisch de volle bandbreedte, ook niet als de tv zelf als 'HDMI 2.1' wordt aangeprezen. Controleer in de specificaties welke poort of poorten 4K bij 120Hz aankunnen.
• •De bron: de PS5, Xbox Series X en de meeste recente gaming-pc's met een geschikte videokaart ondersteunen HDMI 2.1, maar oudere consoles of videokaarten doen dat niet.
• •De kabel: ook als tv en bron beide geschikt zijn, blokkeert een kabel die niet voor de hogere bandbreedte gemaakt is alsnog het signaal.

Let op de certificering Ultra High Speed HDMI

Om zeker te weten dat een kabel de volledige bandbreedte van HDMI 2.1 aankan, is het handig te letten op het certificeringslabel 'Ultra High Speed HDMI'. Dit label geeft aan dat de kabel getest is op de volle 48 Gbps die nodig is voor onder meer 4K bij 120Hz. Twijfel je welke kabel geschikt is voor jouw tv en console? Bekijk dan de beste HDMI 2.1-kabels die wij op een rij hebben gezet.

Wat te doen als 4K bij 120Hz niet werkt

Werkt 4K bij 120Hz nog steeds niet, loop dan deze punten na: staat de gewenste resolutie en framerate aan in de instellingen van de console of pc, ondersteunt de gebruikte HDMI-poort op de tv de volle bandbreedte, staat die poort in de tv-instellingen op de juiste stand, en is de kabel voorzien van de Ultra High Speed HDMI-certificering. In veel gevallen lost het probleem zich op zodra de kabel vervangen wordt door een exemplaar dat wel voor HDMI 2.1 gemaakt is.